Համային զգացողության խանգարումներ. armeniamedicalcenter.am

Համի զգացողության խանգարումը կարող է կապված լինել բերանի խոռոչի խնդիրների կամ տարբեր նյարդաբանական, վարակիչ և այլ հիվանդությունների հետ: Այն կարող է լինել ամբողջական կամ մասնակի:

Հիմնականում տարբերում են թթու, քաղցր, աղի, դառը համերը:

Համային զգացողության խանգարման (ՀԶԽ) տեսակներն են.

• հիպերգևզիա. համի զգացողության ախտաբանական ուժեղացում, որի առավել հավանական պատճառը կեղևային նեյրոնների ախտահարումն է` հիպերսենսիտիզացիա:
• հիպոգևզիա և ագևզիա. համի զգացողության իջեցում և կորուստ, որի պատճառներից է համային անալիզատորի ախտահարումը, օրինակ, այրվածքի, նևրիտների, էնցեֆալիտների և արյունազեղումների արդյունքում:
• դիսգևզիա. համի և սննդի պահանջի ախտաբանական խեղաթյուրում, որը կարող է արտահայտվել ժամկետանց սննդի օգտագործման հակումով և այլն:

 
Կենտրոնական նյարդային համակարգի ախտահարման ժամանակ կարող են դիտվել կեղծ համային զգացողություններ, օրինակ, քաղրը թվալ աղի և այլն:

Պատճառները

Հաճախ ՀԶԽ պատճառ են համային անալիզատորի տարբեր ախտահարումները` կապված բերանի խոռոչի և լեզվի լորձաթաղանթի խնդիրների հետ:

Համը ճիշտ ընկալելու համար համային պտկիկներին անհրաժեշտ է թքի մեջ քիմիական միացությունների ճիշտ հարաբերակցություն: Այդ պատճառով թքագեղձերի սեկրեցիայի խանգարումը ևս կարող է համի խանգարման պատճառ դառնալ:

Երբեմն ՀԶԽ պատճառ են գլխուղեղի խնդիրները, աֆերենտ նյարդի ախտաբանությունը կամ որոշ հոգեկան խանգարումներ:

Համային խանգարումներ դիտվում են նաև ծխողների, երկար ժամանակ որոշ դեղորայք ընդունողների մոտ և կանանց մոտ` հղիության ժամանակ:

ՀԶԽ դիտվում է հետևյալ հիվանդությունների ժամանակ.

• բերանի խոռոչի և լեզվի լորձաթաղանթի հիվանդություններ (ստոմատիտ, գլոսիտ),
• սակավարյունություն,
• ռեսպիրատոր վարակներ,
• նյարաբանական ախտահարումներ,
• կորոնավիրուսային վարակ,
• շաքարային դիաբետ, հիպոթիրեոզ,
• հոգեկան խանգարումներ,
• բերանի խոռոչի սնկային ախտահարում (կանդիդոզ),
• վիրուսային հեպատիտ` սուր շրջանում,
• բերանի խոռոչի չարորակ գոյացություններ,
• Շեգրենի համախտանիշ:

ՀԶԽ կարող է զարգանալ ճառագայթային բուժման կուրսից հետո, բերանի, քթի, գլխի վնասվածքների հետևանքով, ցինկի և վիտամին B12-ի անբավարարության ժամանակ:

Ախտորոշումը

Անհրաժեշտ է դիմել նախ` թերապևտի, ով արդեն հնարավոր է ուղղորդի էնդոկրինոլոգի, նյարդաբանի, ստոմատոլոգի, հեմատոլոգի կամ հոգեբույժի խորհրդատվության:

Հետազոտություններից նշանակվում են.
 

• արյան ընդհանուր և կենսաքիմիական հետազոտություն,
• լաբորատոր հետազոտոություններ` ալերգիայի ախտորոշման համար,
• գլյուկոզայի, վիտամին B12-ի, երկաթի և ցինկի որոշում,
• համակարգչային տոմոգրաֆիա,
• գլխի մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիա,
• ներքին օրգանների (լյարդ, երիկամններ, արյանանոթներ) ուլտրաձայնային հետազոտություն:

 
Հնարավոր է պահանջվի նաև հորմոնալ հետազոտություն:

Բուժումը

Բուժումը կախված է ախտաբանության պատճառից:  Կարող են նշանակվել` դեղորայքային բուժում, ֆիզիոթերապևտիկ միջոցառումներ (մագնիսաթերապիա, օզոնաթերապիա, ռեֆլեքսաթերապիա, էլեկտրաֆորեզ, մերսում), վիրահատական բուժում:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ